COLOMBO(News1st) - ශ්‍රී ලංකාව විසින් පසුගිය වසර තුළ ඉහළ පෙළේ අපරාධ පරීක්ෂණ කිහිපයක්, දූෂණයට එරෙහි ප්‍රතිසංස්කරණ සහ මානව හිමිකම් මුලපිරීම් සම්බන්ධයෙන් වැදගත් ප්‍රගතියක් අත්කර ගනිමින් රට ඉදිරියට තබන ලද ධනාත්මක පියවර එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් අගය කරනු ලැබ ඇත. 

කෙසේ වෙතත්, ගැඹුරු නීතිමය සහ ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා වන වේගය තවදුරටත් වේගවත් කළ යුතු බව එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කාර්යාලය ප්‍රකාශ කර තිබේ.

මානව හිමිකම් කවුන්සිලය වෙත යාවත්කාලීන වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කරමින් මානව හිමිකම් පිළිබඳ නියෝජ්‍ය මහ ලේකම් අවී ඩාබෝ (Awa Dabo) සඳහන් කළේ, පරිවර්තනීය වෙනසක් සඳහා වන ජනවරමක් සහිතව බලයට පත් වූ රජය, දේශපාලන ඝාතන සහ බලහත්කාරයෙන් අතුරුදන් කිරීම්වලට සම්බන්ධ සංකේතාත්මක නඩු කිහිපයක විමර්ශන සහ නඩු පැවරීම් ඉදිරියට ගෙන යාම ඇතුළු ධනාත්මක පියවර කිහිපයක් ගෙන ඇති බවයි.

පසුගිය මස නැගෙනහිර විශ්වවිද්‍යාලයේ උපකුලපතිවරයාගේ 2006 ඝාතනය සම්බන්ධයෙන් හිටපු දේශපාලනඥයෙකුට සහ තවත් පිරිසකට එරෙහිව අධිචෝදනා ගොනු කිරීම මීට අතර ඇතුළත් විය. එසේම, පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරයට සම්බන්ධ හිටපු බුද්ධි ප්‍රධානියෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීම මෙන්ම හිටපු පොලිස්පතිවරයෙකු සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ ආරක්ෂක නිලධාරියෙකු වරදකරුවන් වීම ද එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් මෙහිදී අවධාරණය කරන ලදී.

දූෂණයට එරෙහිව රජය ගෙන ඇති පියවර අගය කළ නියෝජ්‍ය මහ ලේකම්වරිය, ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය මත පදනම් වූ අපයෝජන ඇතුළුව සේවා ස්ථානවල හිංසනය සහ හිරිහැර කිරීම්වලින් තොර වීම පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර කම්කරු සංවිධානයේ (ILO) සම්මුතිය ශ්‍රී ලංකාව මෑතකදී අනුමත කිරීම ද ප්‍රශංසා කළාය.

ඇය තවදුරටත් සඳහන් කළේ, සැලකිය යුතු අභියෝගවලට, එනම් 2025 නොවැම්බර් මාසයේ ඇති වූ විනාශකාරී දිට්වා සුළි කුණාටුවට සහ ඉහළ යන ගෝලීය බලශක්ති පිරිවැයට මුහුණ දෙන කාලයක, ජාතික ඒකීයභාවය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට දරන උත්සාහයන් මෙන්ම ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා විසින් වර්ගවාදයට සහ බෙදීම්වාදී දේශපාලනයට එරෙහිව කරන ලද පුනරාවර්තන ප්‍රකාශද පිළිගන්නා බවයි.

කෙසේ වෙතත්, මෙම ධනාත්මක වර්ධනයන් තිබියදීත්, පුළුල් වගවීම සහ සමගිය ඇති කිරීමේ ප්‍රයත්නයන් සම්බන්ධයෙන් වන ප්‍රගතිය තවමත් සීමිත මට්ටමක පවතින බව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය කියා සිටී.

නියෝජ්‍ය මහ ලේකම්වරියට අනුව, ශ්‍රී ලංකාවේ දශක ගණනාවක් පුරා පැවති සන්නද්ධ ගැටුම අතරතුර රාජ්‍ය ආරක්ෂක අංශ සහ දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි (LTTE) යන පාර්ශවයන් විසින් කරන ලදැයි කියන ජාත්‍යන්තර නීතිය යටතේ වන අපරාධ සහ බරපතල මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සඳහා පුළුල් වගවීමක් කරා අර්ථවත් ප්‍රගතියක් ලබා නැති බවත් වින්දිතයන් සහ සාක්ෂිකරුවන් බිය ගැන්වීම තවමත් සිදුවන බවත්, පවතින ආරක්ෂණ යාන්ත්‍රණ ප්‍රමාණවත් නොවන බවත් එක්සත් ජාතීන් පවසයි.

පවතින ප්‍රමාණවත් ලියකියවිලි සහ සාක්ෂි තිබියදීත්, බරපතල උල්ලංඝනය කිරීම් සම්බන්ධ විශාල අපරාධ පරීක්ෂණ සංඛ්‍යාවක් දිගු කලක් තිස්සේ ප්‍රමාදයන්ට මුහුණ දීම පිළිබදවද මානව හිමිකම් කාර්යාලය සිය කනස්සල්ල පළ කළේය.

එතුමිය වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේ අර්ථවත් ආරක්ෂක අංශ ප්‍රතිසංස්කරණයක් තවමත් නොමැති බවත්, බරපතල උල්ලංඝනය කිරීම් සම්බන්ධයෙන් සැක කෙරෙන පුද්ගලයින් තවමත් හමුදා සහ පොලිස් ව්‍යුහයන් තුළ සේවය කරන බවත්ය.

වගවීම සහ ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ තවත් කනස්සල්ලක් මතු කරමින්, වධහිංසා පැමිණවීම් සහ කුප්‍රකට රැඳවුම් කුටිවල සිදුවන මරණ පිළිබඳ වාර්තා මතුවෙමින් පවතින බව නියෝජ්‍ය මහ ලේකම්වරිය පැවසුවාය.

ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) මත රජය තවදුරටත් යැපීම එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් විවේචනයට ලක් කළ අතර, රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා යෝජිත නීති කෙටුම්පතේ අඩංගු විධිවිධාන පිළිබඳව ද කනස්සල්ල පළ කළේය. මානව හිමිකම් කාර්යාලයට අනුව, යෝජිත නීති කෙටුම්පතේ ඇතැම් විධිවිධාන මූලික නිදහසට, නීත්‍යානුකූල භුක්ති විඳීමේ ආරක්ෂාවට, සාධාරණ නඩු විභාගයක අයිතීන්ට සහ ඵලදායී අධිකරණමය මෙල්බැලීමට අඛණ්ඩව අවදානම් මතු කරයි.

මෙම යෝජිත කෙටුම්පත් මගින් අසමානුපාතික විධායක බලතල ලබා දෙන බවත්, අධික අවශ්‍යතා පනවන බවත්, සිවිල් සමාජ සංවිධානවල ස්වාධීනත්වය, ස්වයං පාලනය සහ අරමුදල් ලබා ගැනීමේ හැකියාව දුර්වල වීමේ අවදානමක් පවතින බවත් එක්සත් ජාතීන් ප්‍රකාශ කළේය.

බලහත්කාරයෙන් අතුරුදන් කිරීම් සම්බන්ධයෙන්, සමූහ මිනීවළ පරීක්ෂණ කිහිපයක් නැවත විවෘත කිරීම එක්සත් ජාතීන් අනුමත කරන අතර  අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය (OMP) කෙරෙහි මහජන විශ්වාසය තවමත් සීමිත මට්ටමක පවතින බව සඳහන් කළාය. එම කාර්යාලය විසින් නඩු 32 ක් විසඳා ඇති බව වාර්තාවන අතර  අතුරුදන් වූ දහස් සංඛ්‍යාත පිරිසකගේ ඉරණම සහ පවතින ස්ථානය තවමත් නොදනී.

ආයතනයේ ස්වාධීනත්වය, ධාරිතාව, සාක්ෂිකරු ආරක්ෂණ යාන්ත්‍රණ සහ රාජ්‍ය ආයතන හා ආරක්ෂක අංශවල සහයෝගීතාව ශක්තිමත් කිරීම සඳහා ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු කරන ලෙස මානව හිමිකම් කාර්යාලය ඉල්ලා සිටියේය.

තවද, ශ්‍රී ලංකාව මුහුණ දී ඇති බරපතල ආර්ථික සීමාවන් පිළිගත් එක්සත් ජාතීන්, රටේ ණය බර ප්‍රධාන මානව හිමිකම් ගැටළුවක් ලෙස විස්තර කළේය.

නියෝජ්‍ය මහ ලේකම්වරියට අනුව, 2026 අයවැය මගින් රජයේ ආදායමෙන් ආසන්න වශයෙන් සියයට 82 ක් ණය පොල සහ ණය ගෙවීම් සඳහා වෙන් කර ඇති අතර, එය සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපනය සහ සමාජ ආරක්ෂණය සඳහා වැය කරන මුදල මෙන් දෙගුණයකටත් වඩා වැඩිය.

විශේෂයෙන් මලයගම් දෙමළ ජනතාව වැනි අවදානමට ලක්විය හැකි ප්‍රජාවන් සඳහා සුළි කුණාටුවෙන් පසු ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සඳහා සහය වීම ඇතුළුව ශ්‍රී ලංකාවට වැඩි සංවර්ධන ආධාර හදිසියේම අවශ්‍යව ඇති බව එක්සත් ජාතීන් ප්‍රකාශ කළේය. මීට වසර දෙකකට පෙර මතු වූ වෙනසක් සඳහා වන මහජන ඉල්ලීම මැකී යාමට ඉඩ නොදිය යුතු බව නියෝජ්‍ය මහ ලේකම්වරිය අවධාරණය කළාය.

වගවීම, යුක්තිය සහ සමගිය ශක්තිමත් කිරීමේ උත්සාහයන් ඇතුළුව ශ්‍රී ලංකාවේ නීතිමය සහ ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ න්‍යාය පත්‍රයට සහයෝගය දැක්වීමට එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කාර්යාලය සූදානම්ව සිටින බව ඇය පැවසුවාය.

මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ අඛණ්ඩ මැදිහත්වීම ඉල්ලා සිටි නියෝජ්‍ය මහ ලේකම්වරිය, අවශ්‍ය වූ විට විශ්ව අධිකරණ බලය (universal jurisdiction) සහ වෙනත් ජාත්‍යන්තර නීතිමය යාන්ත්‍රණ හරහා ඇතුළුව, බරපතල අපරාධවලට වගකිව යුතු පුද්ගලයින් නඩු විභාගයට හා වගවීමට ලක් විය යුතු බව ප්‍රකාශ කළාය.

එමෙන්ම, සාම සාධක සහ වෙනත් ජාත්‍යන්තර මෙහෙයුම් සඳහා සහභාගී වන අය ඇතුළුව ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයින්ගේ පසුබිම් පරීක්ෂා කිරීම් (vetting) වඩාත් තීව්‍ර කරන ලෙස ඇය ඉල්ලා සිටි අතර, ශ්‍රී ලංකාව තුළ වගවීම, ජාතික සමගිය සහ කල්පවත්නා සාමය ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා අඛණ්ඩ ජාත්‍යන්තර අවධානය අත්‍යවශ්‍ය වන බව අවධාරණය කළාය.

අල්ලස් හෝ දූෂණ විමර්ශන කොමිෂන් සභාව වර්තමානය වන විට විමර්ශන රැසක් ආරම්භ කර ඇති බවත් ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සේවයේ එයා බස් ගනුදෙනුව පිළිබඳව කෙරෙන විමර්ශනවලදී හිටපු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂගේ නම ද සඳහන් වී තිබෙන බවත් මෙම වාර්තාවේ දැක්වෙනවා.

එමෙන්ම මහජන මුදල් අවභාවිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහගේ නම ද අදාළ වාර්තාවේ සඳහන්.

එමෙන්ම මහජන මුදල් අවභාවිත කිරීම් සම්බන්ධ ප්‍රධාන පුද්ගල යින් කිහිප දෙනෙකුගේ සිය දිවි  නසා ගැනීමේ සිද්ධි පිළිබඳව ද එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස්වරයා සිය වාර්තාවෙන් විශේෂයෙන් පෙන්වා දී තිබෙනවා.